జన్మ రాహిత్యం – సారాంశం, ముఖ్య పదాల అర్థాలు

సారాంశం

1. జన్మరాహిత్యమనగా పునర్జన్మ లేకుండుటయే. మరణమును ఆపుట కాదు, జన్మమును ఆపుటయే సాధకుని పరమ లక్ష్యము. పుట్టినవాడు చనిపోక తప్పదు, చనిపోయినవాడు పుట్టక తప్పదు — ఈ చక్రభ్రమణమునకు మూలమైన జన్మమును నిరోధించుటయే మోక్షమార్గము.

2. జన్మరాహిత్యమునకు ముందు మరణరాహిత్యమును సాధించవలెను. ఈ దేహముతో నుండగనే, జీవించి యుండగనే ప్రయత్నము చేయవలెను. మరణానంతరము ఈ స్వాతంత్ర్యము లేదు — అందుచేత సజీవముగా నున్నప్పుడే యోగసాధన ద్వారా మరణమును జయించవలెను.

3. సముద్రము-కెరటము దృష్టాంతము: సముద్రము బ్రహ్మమునకు, కెరటము జీవునికి ప్రతీక. కెరటము పుట్టును, లేచును, పడును, మరల సముద్రంలో కలిసిపోవును. కాని సముద్రమునకు పుట్టుక-చావు లేవు. అట్లే బ్రహ్మమునకు జననమరణములు లేవు — జీవుని జననమరణములు ఉపాధికి చెందినవే కాని ఆత్మకు కావు.

4. ఘటాకాశ దృష్టాంతము: కుండలోని ఆకాశము మహాకాశమునకు భిన్నము కాదు. కుండ పగిలినప్పుడు ఘటాకాశము మహాకాశములో కలిసిపోవును — అది ఎక్కడికో పోలేదు, ఎప్పుడూ అదే ఆకాశమే. అట్లే ఉపాధి నశించినప్పుడు జీవుడు బ్రహ్మస్వరూపుడగును — ఎందుకనగా ఆతడు ఎప్పుడూ బ్రహ్మమే.

5. చిత్తమే సంసారమునకు మూలకారణము. చిత్తము నుండియే జన్మ, జరా, మరణములు సంభవించుచున్నవి. చిత్తమను సంసారవృక్షమునకు రెండు బీజములు కలవు — ప్రాణస్పందన మరియు వాసన. ఈ రెండింటిలో ఏ ఒక్కటి నశించినను రెండవది తానంతట తానే నశించును.

6. ప్రాణస్పందన మరియు వాసనలు పరస్పరాశ్రయములు. ప్రాణవాయువు స్పందన వలన మనసు బహిర్ముఖమై ఇంద్రియముల ద్వారా విషయానుభవములేర్పడి వాసనలు పెరుగును. వాసనలు పెరిగిన కొలది మనసు మరింత చలించి ప్రాణస్పందన అధికమగును — ఇది ఒక దుష్టచక్రము.

7. ప్రాణాయామమే ప్రధాన సాధనము. రెండు బీజములలో ప్రాణస్పందనయే ముఖ్యమైనది కనుక, ప్రాణవాయువును నిగ్రహించినచో చిత్తచాంచల్యము తగ్గును, వాసనలు క్షీణించును, మనసు అంతర్ముఖమగును. యోగమార్గమున బుద్ధి అంతర్ముఖమైనచో అజ్ఞానాంధకారము నశించును — ఇదియే మోక్షమునకు రాజమార్గము.

8. కర్మ-వెబ్‌సైట్ దృష్టాంతము: కర్మ చేయుట వెబ్‌సైట్ తెరచుట వంటిది. తెరచిన వెబ్‌సైట్ నడుపవలసిందే — అట్లే కర్మఫలమును అనుభవింపవలసిందే. వెబ్‌సైట్‌ను Close చేసినట్లే, ఈ జన్మలోనే ఉపాధిని (అంతఃకరణమును) జ్ఞానాగ్నితో దగ్ధము చేసికొనినచో పునర్జన్మ ఉండదు.

9. యోగి వేమన స్వప్న దృష్టాంతము: కలలో ఉన్నప్పుడు పుట్టినట్లు అనిపించును. మేల్కొన్నప్పుడు పుట్టలేదని తెలియును. కలకనువాడు (ఆత్మ) సత్యము, కల (సంసారము) అసత్యము. ఈ విచక్షణ తెలిసినవాడే జ్ఞాని — ఇదియే “పుట్టి పుట్టనట్లు” అను వేమన వాక్యమునకు అర్థము.

10. భగవద్గీత ఉపదేశము: భగవంతుని జన్మకర్మలు దివ్యములు — మాయాప్రకృతి ద్వారా జరుగునవి. ఈ తత్త్వమును యథార్థముగా ఎవరు గ్రహింతురో, వారు దేహత్యాగానంతరము పునర్జన్మ లేకుండా భగవంతుని పొందుదురు. జ్ఞానమే ముక్తికి ద్వారము, యోగమే ఆ ద్వారమును తెరచు తాళపుచెవి.

━━━━━━━━━━  ॐ  ━━━━━━━━━━

ముఖ్య భావనలు

పదునైదు ప్రధాన పారిభాషిక పదములు — అర్థ వివరణ

━━━━━━━━━━  ॐ  ━━━━━━━━━━

క్ర.సం.	తెలుగు పదము	సంస్కృతం / ఆంగ్లం	అర్థ వివరణ
1	జన్మరాహిత్యం	Janma Rāhityam	పునర్జన్మ లేకుండుట. జనన-మరణ చక్రమునుండి శాశ్వత విముక్తి. ఇదియే మోక్షమునకు పరమార్థము.
2	మరణరాహిత్యం	Maraṇa Rāhityam	మరణము లేకుండుట. ప్రాణాయామము ద్వారా ప్రాణవాయువును నిగ్రహించి, మరణమును జయించుట. జన్మరాహిత్యమునకు ఇదే తొలిమెట్టు.
3	చిత్తము	Chitta	మనోవృత్తుల సమాహారము — సంస్కారములు, వాసనలు నిక్షిప్తమయ్యు అంతఃకరణ భాగము. సంసారవృక్షమునకు ఇదియే మూలము.
4	ప్రాణస్పందన	Prāṇa Spandana	ప్రాణవాయువు యొక్క కంపనము/చలనము. చిత్తవృక్షమునకు మొదటి బీజము. ఇది మనసును బహిర్ముఖము చేయును.
5	వాసన	Vāsanā	అంతఃకరణములో నిక్షిప్తమైన సూక్ష్మ సంస్కారములు, గత అనుభవముల ముద్రలు. చిత్తవృక్షమునకు రెండవ బీజము.
6	ఉపాధి	Upādhi	జీవుని పరిమితము చేయు ఆధారము — స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ శరీరములు. కుండవలె ఆత్మను పరిమితము చేయు మట్టిగోడ.
7	ఘటాకాశం	Ghaṭākāśa	కుండలోని ఆకాశము. జీవాత్మకు ఉపమానము — కుండ (ఉపాధి) పగిలినప్పుడు అది మహాకాశము (బ్రహ్మము) లో కలిసిపోవును.
8	మహాకాశం	Mahākāśa	అనంతమైన ఆకాశము. పరబ్రహ్మమునకు ప్రతీక — సర్వవ్యాపకము, నిరవధికము, అఖండము.
9	ప్రాణాయామము	Prāṇāyāma	ప్రాణవాయువును నియమించు యోగాభ్యాసము. శ్వాస-ప్రశ్వాసలను నిగ్రహించుట ద్వారా చిత్తమును స్థిరపరచు ప్రక్రియ.
10	చిదాత్మ స్వరూపం	Cidātma Svarūpa	శుద్ధ చైతన్య స్వరూపము. ప్రాణాపానములు ఐక్యమైనప్పుడు సాధకుడు ఈ నిజస్వరూపమును గుర్తెరుగును.
11	అంతఃకరణం	Antaḥkaraṇa	లోపలి సాధనము — మనసు, బుద్ధి, అహంకారము, చిత్తము అను నాలుగు భాగములు కలది. ఉపాధికి మరొక పేరు.
12	భ్రూమధ్యం	Bhrūmadhya	రెండు కనుబొమ్మల మధ్యస్థానము. యోగులు ప్రాణాపానములను ఇచ్చట ఐక్యపరచుదురు — ఇదియే ఆజ్ఞాచక్ర స్థానము.
13	అజ్ఞానం	Ajñāna	ఆత్మస్వరూపమును తెలియకపోవుట. సంసారచక్రమునకు మూలకారణము. జ్ఞానోదయమునకు వ్యతిరేకము.
14	మాయ	Māyā	భగవంతుని అనిర్వచనీయ శక్తి — ఏకమైన బ్రహ్మమును అనేకముగా భాసింపజేయునది. జీవుడు దేహముతో తాదాత్మ్యము చెందుటకు కారణము.
15	సంసారవృక్షం	Saṃsāra Vṛkṣa	జనన-మరణ చక్రమను వృక్షము. చిత్తమే దీనికి విత్తనము. ప్రాణస్పందన-వాసనలే దీని రెండు బీజములు. ఒక బీజమును నశింపజేసిన వృక్షమంతయూ నశించును.