Blog

ప్రశ్న 5: భోజనం ఒక యజ్ఞం ఎలా అవుతుంది?

జ: ఆహారం జీర్ణమైనప్పుడు దాని సూక్ష్మాంశం మనసుకు చేరుతుంది. మనసే విష్ణువు — అంటే చైతన్యం. కాబట్టి ఆహారాన్ని విష్ణువుకు హవిస్సుగా అర్పించినట్లు, మౌనంగా, శాంతచిత్తంతో, సాత్విక ఆహారాన్ని భుజించాలి. అప్పుడే బుద్ధిశక్తి పెరుగుతుంది.

ప్రశ్న 6: సన్న్యాసోపనిషత్తు ఆహారం గురించి ఏం చెప్పింది?

జ: జఠరంలో నాలుగు భాగాలలో రెండు భాగాలు ఘన పదార్థాలతో, మూడవ భాగం నీటితో నింపి, నాల్గవ భాగం వాయు సంచారానికి ఖాళీగా వదలాలి. ఇదే సరైన ఆహార పరిమాణం. ఎక్కువైనా, తక్కువైనా హాని.

ప్రశ్న 4: నీరు ఎక్కువగా తాగడం హానికరమా?

జ: అవును! అధిక నీరు జీర్ణరసాలను పలుచన చేసి జీర్ణశక్తిని తగ్గిస్తుంది. ఆమ్లాలు పెరిగి దాహం మరింత ఎక్కువవుతుంది. ఇడా నాడిని అడ్డగించి మెదడుకు రక్తప్రసరణ తగ్గిస్తుంది — తమస్ (బుద్ధి మాంద్యం) కలుగుతుంది. ఆయుర్వేదం దీన్ని ‘Water Intoxication’ అంటుంది.

ప్రశ్న 3: ‘ఆహారం బ్యాంకు చెక్కు లాంటిది’ అంటే ఏమిటి?

జ: చెక్కుపై విలువ రాసి ఉంటుంది, కానీ అది వాస్తవ డబ్బుగా మారాలంటే బ్యాంకు సహాయం కావాలి. అలాగే ఆహారంలో శక్తి ఉంటుంది, కానీ అది మనకు చేరాలంటే జఠరాగ్ని బాగా పని చేయాలి. ప్రాణాయామంతో జఠరాగ్నిని క్రమంగా ఉంచినప్పుడే ఆహారం సరిగా జీర్ణమవుతుంది.

ప్రశ్న 2: సాత్విక, రాజసిక, తామసిక ఆహారం మధ్య తేడా ఏమిటి?

జ: సాత్విక ఆహారం తాజా, పోషకమైనది — ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, ఆనందం పెంచుతుంది. రాజసిక ఆహారం కారం, పులుపు, ఉప్పు అధికంగా ఉండేది — మనసులో అశాంతి, రోగాలు కలిగిస్తుంది. తామసిక ఆహారం పాచిపోయిన, దుర్వాసన వేసే ఆహారం — మనసులో అజ్ఞానం, సోమరితనం కలిగిస్తుంది.

ప్రశ్న 1: ఆహారం శరీరానికే కాదు, మనసుకూ పోషణ ఇస్తుందని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?

జ: మనం తినే ఆహారం మూడు భాగాలుగా విడిపోతుంది. సూక్ష్మాంశం మనసుకు చేరి, బుద్ధిశక్తి, విచక్షణను పెంచుతుంది. ఆహారం లోపించినప్పుడు బుద్ధి పని చేయదు — ఇది అందరి అనుభవమే. అందుకే ఆహారంలో గుణం (quality) ముఖ్యం, కేవలం పరిమాణం (quantity) కాదు.

Q: ప్రాణాయామం లేకుండా అంతర అంగాలు అభ్యసించడానికి ప్రయత్నిస్తే ఏమవుతుంది?

A: ప్రాణవాయువు స్వాధీనం కాకుండా మనసు బహిర్ముఖంగానే ఉంటుంది. అలాంటప్పుడు ప్రత్యాహారం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి అభ్యసించడానికి ప్రయత్నించినా ఫలితం ఉండదు. శ్వాస స్థిరత లేకుండా — నావకు గాలి లేనట్లు — మనసు లోనికి మళ్ళదు. పైపై అనుభవాలు కలగవచ్చు కానీ నిజమైన సిద్ధి (Yathaathatham) కలగదు. అందుకే ప్రాణాయామం నాల్గవ అంగంగా — Read More …

Q: ఈ ఎనిమిది అంగాలను ‘జ్ఞానాష్టాంగాలు’ అని ఎందుకు అంటారు?

A: పతంజలి యొక్క అష్టాంగ యోగంలో ఎనిమిది అంగాలు ప్రధానంగా అభ్యాసాలుగా వివరించబడ్డాయి. కానీ ఇక్కడ ‘జ్ఞానాష్టాంగాలు’ అని పేరు పెట్టడం ద్వారా — ప్రతి అంగం లోపల జ్ఞానం (అవగాహన) ఉందని చెప్తున్నారు. యమం కేవలం నైతిక నిగ్రహం కాదు — వైరాగ్య జ్ఞానం. ప్రాణాయామం కేవలం శ్వాస నియంత్రణ కాదు — మిథ్యా Read More …

Q: తత్త్వ విచారణ మరియు జ్ఞానాష్టాంగాల సంబంధం ఏమిటి?

A: తత్త్వ విచారణే జ్ఞానాష్టాంగాలు అని గ్రంథం స్పష్టంగా చెప్పింది. ప్రతి అంగం ఒక విచారణ స్థాయి: యమం — ‘నేను దేహమా ఇంద్రియమా?’ అను విచారణ; నియమం — ‘నా నిజ స్వరూపం ఏమిటి?’ అను ఆకర్షణ; ప్రాణాయామం — ‘ఈ జగత్తు నిజంగా సత్యమా?’ అను విచారణ; సమాధి — విచారించే వాడే Read More …