సమాధి అంటే ధ్యానాన్ని మరచిపోవడం — ఇది ఎలా అర్థం?

A: సాధారణ ధ్యానంలో ధ్యాత (చేసేవాడు), ధ్యాన క్రియ, ధ్యేయం (చేయబడేది) — మూడు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. సమాధిలో ఈ మూడూ విలీనమవుతాయి. ‘నేను ధ్యానం చేస్తున్నాను’ అను భావన కూడా పూర్తిగా మరచిపోతుంది. తరంగం సముద్రంలో కలిసినట్లు — ధ్యాత పరమాత్మలో విలీనమవుతాడు.

సోఽహం అంటే ఏమిటి? ధ్యానంలో దాని పాత్ర ఏమిటి?

A: ‘సోఽహం’ అంటే ‘నేనే అది’ లేదా ‘నేను బ్రహ్మమే’. ధ్యానంలో సాధకుడు నిరంతరం ‘సోఽహం — నేను చిన్మాత్రుడను’ అని చింతన చేస్తాడు. ఇది కేవలం జపం కాదు — తన అస్తిత్వాన్ని శుద్ధ చైతన్యంతో ఒకటి చేయడం. ఇది శ్వాస యొక్క సహజ మంత్రం కూడా — ‘సో’ శ్వాస తీసుకొంటే, ‘హం’ Read More …

Q:  ఆసనం అంటే శారీరక భంగిమ కాదు — అది ఏమిటి?

A: ఇక్కడ ఆసనం అంటే శారీరక భంగిమ కాదు. ఆసనం అంటే ఉదాసీన భావం — సమస్త దృశ్య వస్తువులపై సాక్షి దృష్టి. ఏ వస్తువు చేతను చలించని మనసే నిజమైన ఆసనం. ఇది మనసు యొక్క స్థిరమైన ‘ఆసనం’ — బాహ్య ఆకర్షణలకు, విరక్తులకు కదలని స్థితి.

Q: జ్ఞానాష్టాంగాలు అంటే ఏమిటి? అవి ఎందుకు ముఖ్యమైనవి?

A: జ్ఞానాష్టాంగాలు అంటే ‘జ్ఞానం యొక్క ఎనిమిది అంగాలు’. మోక్షాన్ని కోరుకొనే ప్రతి సాధకుడు ఈ మార్గాన్ని అవలంబించాలి. ఇవి అంతర్ముఖ యాత్రకు సంపూర్ణ మార్గదర్శిక — బాహ్య వైరాగ్యం నుండి సంపూర్ణ సమాధి వరకు. ఈ ఎనిమిది అంగాలు మనసు పరిణతిని వివరించే లోతైన స్థాయిలు.

యుక్తాహారం అంటే ఏమిటి? అతిగా తినకూడదా, తక్కువగా తినకూడదా?

భగవద్గీత (6:17): ఆహారంలో, విహారంలో, నిద్రలో, పనిలో ‘యుక్త’ — సమతుల్యం పాటించే వాడికే, యోగం దుఃఖాన్ని తొలగిస్తుంది. అతి ఆహారం యోగానికి అడ్డం; తక్కువ ఆహారం శరీరానికి బలం లేకుండా చేస్తుంది. యోగ సాధనే ఎంత ఆహారం అవసరమో నిర్ణయిస్తుంది.

యోగం ఒక వ్యక్తికి మాత్రమే కాదు, పది తరాలకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?

ఉత్తరగీత (3:21): యోగాభ్యాసంతో ఆహారం జఠరాగ్నిలో జీర్ణమైతే — ఆ యోగి కుటుంబంలో పది తరాల ముందువారు, పది తరాల తర్వాత వారు తరిస్తారు. కుటుంబ వంశపారంపర్య కర్మ వల్ల వచ్చిన బంధాలు ఆ యోగి సాధనతో తొలగిపోతాయి.

‘త్యజన్ దేహం’ అంటే శారీరక మరణమా?

కాదు. ‘దేహత్రయం’ — స్థూల (జాగ్రత్), సూక్ష్మ (స్వప్నం), కారణ (సుషుప్తి) — ఈ మూడు శరీరాలు దాటి భ్రూమధ్యంలో తురీయం చేరడం. జీవించి ఉండగానే, ఈ శరీరంలోనే యోగ సాధన ద్వారా ఈ అవస్థ సాధ్యమవుతుంది.